ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਕੌਣ ਸਨ?

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ (1670–1716) ਇੱਕ ਨਿਡਰ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲ ਸਨ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਆਗੂ ਸਨ। ਉਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ - ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਲਛਮਣ ਦੇਵ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੌਰੀ (ਵਰਤਮਾਨ ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ) ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧੂ ਬਣੇ ਅਤੇ 1708 ਵਿੱਚ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਮਗਰੋਂ ਇੱਕ ਯੋਧਾ-ਸੰਤ ਵਜੋਂ ਰੂਪਾਂਤਰਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਨ ਦਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸੌਂਪਿਆ।

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਸ਼ਨ

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੀਰ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਦਿਆਂ ਮੁਗ਼ਲ ਜ਼ਾਲਮਾਂ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ, ਜੋ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ।

ਫੌਜੀ ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਜਿੱਤਾਂ

1709 ਵਿੱਚ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਸਮਾਣਾ, ਸ਼ਾਹਬਾਦ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀ, ਅਤੇ 1710 ਵਿੱਚ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਨਿਰਣਾਇਕ ਮੋੜ ਸੀ।

ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਵੰਡ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਵਿਵਸਥਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਢਾਲੇ।

ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਤਮ ਟਾਕਰਾ - ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਕਈ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ 1715 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਵਿਖੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਮਗਰੋਂ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।

ਸ਼ਹਾਦਤ - ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਜੀ

ਜੂਨ 1716 ਵਿੱਚ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ, 700 ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਸਮੇਤ, ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਤਸੀਹੇ ਸਹੇ ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰਹਿਮ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਭਵਿੱਖੀ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

ਦਸ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ

• ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ: ਬਰਾਬਰੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕੀਤਾ
• ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦੁਰ ਜੀ ਤੱਕ: ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕੀਤਾ
• ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ: ਖ਼ੁਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਸੌਂਪੀ

ਵਿਰਾਸਤ

ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂਸੱਤਾ ਸੰਪੰਨ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੇ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਭਵਿੱਖੀ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਧੀਨ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ।

💎 27 ਅਕਤੂਬਰ 💎 ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ 💎

(27 ਅਕਤੂਬਰ 1670 – 9 ਜੂਨ 1716, ਦਿੱਲੀ)

ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ (ਜਨਮ ਨਾਂ ਲਛਮਣ ਦੇਵ) ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਨ। 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਸਾਧੂ ਬਣ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ "ਮਾਧੋ ਦਾਸ" ਦਾ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਮੱਠ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਸਤੰਬਰ 1708 ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਦਾ ਨਵਾਂ ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।

ਉਹ ਸੋਨੀਪਤ ਦੇ ਖੰਡਾ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਲੜਾਕੂ ਫ਼ੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਵੰਬਰ 1709 ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸੂਬਾਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਸਮਾਣਾ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਅਧਿਕਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਲਕੀ ਦੇ ਹੱਕ ਦਿੱਤੇ। 1715-1716 ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਘਾਟ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ

• ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਮਗਰੋਂ, ਉਹ ਖੰਡਾ ਵੱਲ ਵਧੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਸੋਨੀਪਤ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜੇ।
• 1709 ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਣਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਹਿਰ ਸਮਾਣਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
• ਸਮਾਣਾ ਵਿਖੇ ਸਿੱਕੇ ਢਾਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਗਏ। ਛੇਤੀ ਹੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮੁਸਤਫ਼ਾਬਾਦ ਅਤੇ ਸਢੌਰਾ (ਜਗਾਧਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ) 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ ਅਤੇ ਨਾਹਨ ਸਮੇਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਤਲੁਜ-ਪਾਰ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ।
• 12 ਮਈ 1710 ਨੂੰ ਚੱਪੜਚਿੜੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਗਵਰਨਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਅਤੇ ਦੀਵਾਨ ਸੁਚਾਨੰਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸਨ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਹੁਣ ਸਤਲੁਜ ਤੋਂ ਯਮੁਨਾ ਤੱਕ ਦੇ ਇਲਾਕੇ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦਦਾਰੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰ ਸਕਣ।

ਫੌਜੀ ਹਮਲੇ

• ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਮੁਖਲਿਸਗੜ੍ਹ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ (ਫ਼ੌਲਾਦ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ) ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਟਕਸਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਸਿੱਕੇ 'ਤੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਕਿਤ ਸੀ: "ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਢਾਲਿਆ ਗਿਆ, ਨਾਗਰਿਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਵਰੋਸਾਏ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਗਹਿਣਾ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ।"
• ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅੱਧੇ ਸਾਲ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਭੇਜਿਆ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸਹਾਰਨਪੁਰ, ਜਲਾਲਾਬਾਦ, ਮੁਜ਼ੱਫਰਨਗਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁ-ਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੁਸਲਿਮ ਹਾਕਮਾਂ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜਿੱਤਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਗਿਆਨ ਸਿੰਘ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਪੰਥ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਐਸ. ਕਰਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਖੋਜ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜ਼ਾਲਮ ਹਾਕਮਾਂ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕ੍ਰਾਂਤੀਕਾਰੀ ਸੁਧਾਰ

• ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਆਪਣੇ ਸਰਗਰਮ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰੀ ਅਤੇ ਤਾਲੁਕਦਾਰੀ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਦੇਣ ਲਈ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੌਰ ਵਿੱਚ, ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ ਜਬਰੀ ਵਸੂਲੀ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਵਿੱਚ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਸੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ-ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
• ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਢੌਰਾ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਲੈ ਕੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਕੋਲ ਆਏ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਾਜ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ 'ਤੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਦੇ ਇਸ ਅਜੀਬ ਜਵਾਬ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਸਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਸਲੂਕ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਦੋਂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ, ਉਹ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਜ਼ਮੀਂਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਢੌਰਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਜ਼ਾਲਮ ਸੱਯਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ।

ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜ਼ੁਲਮ

• ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਸਮੁੱਚੇ ਪੰਜਾਬ 'ਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਲਾਹੌਰ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਰ ਮਾਰਗਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਬਾਗ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਯੋਜਨਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ।
• ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਮਾਰਨ ਲਈ ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਜਰਨੈਲਾਂ ਨੂੰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕਿ ਫ਼ੌਜੀ ਛਾਉਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਏਜੰਟ ਨਾ ਹੋਣ, 29 ਅਗਸਤ 1710 ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੂਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਦਾੜ੍ਹੀਆਂ ਮੁੰਨਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
• ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ ਜਦੋਂ ਮੁਨੀਮ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਹੇਠ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਸਰਹਿੰਦ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕਰ ਗਈ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਰਹਿੰਦ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਤਮ ਟਾਕਰੇ ਲਈ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਗਲੀ ਕਤਾਰ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਪਰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੁਮਕ ਬੁਲਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੇ 60,000 ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਲਈ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨ ਲਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬੈਠ ਗਏ।
• ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਚੰਬਾ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਟਿਕਾਣੇ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਜਾਂ ਫੜਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਨਾਕਾਮੀ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 10 ਦਸੰਬਰ 1710 ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸਖ਼ਤ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸਿੱਖ ਲੱਭੇ, ਉਸਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
• ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਲਿਖੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਗਠਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆ ਰਲਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। 1712 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਅਜਮੇਰ ਚੰਦ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਝਗੜਿਆਂ ਨੂੰ ਭੜਕਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੀ। ਭੀਮ ਚੰਦ ਦੀ ਮੌਤ ਮਗਰੋਂ, ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨ ਸਥਿਤੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਾਲੀਆ ਅਦਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਬਹਾਦੁਰ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਮੁਗ਼ਲ ਤਖ਼ਤ ਲਈ ਝਗੜੇ ਵਿੱਚ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸਢੌਰਾ ਅਤੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਏ। ਅਗਲੇ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਰੁਖ਼ਸਿਯਰ ਨੇ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਅਤੇ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜ਼ਕਰੀਆ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਜੰਮੂ ਦਾ ਫ਼ੌਜਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
• 1713 ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਲੋਹਗੜ੍ਹ ਅਤੇ ਸਢੌਰਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਜੰਮੂ ਦੀਆਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਪਹਾੜੀਆਂ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਣਾਇਆ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰੀ ਜ਼ੁਲਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਕਲਾਨੌਰ ਅਤੇ ਬਟਾਲਾ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਫ਼ਰਰੁਖ਼ਸਿਯਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰੀ ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਹੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨਾਲ ਲਾਹੌਰ ਵੱਲ ਵਧਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਘੇਰਾਬੰਦੀ

• ਮਾਰਚ 1715 ਵਿੱਚ, ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਗਵਰਨਰ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖ਼ਾਨ ਦੇ ਅਧੀਨ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਬੰਦਾ ਬਹਾਦੁਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਟਿਕਾਣੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਭੁੱਖਮਰੀ ਅਤੇ ਕਠਿਨਾਈ ਦੀਆਂ ਅੱਤ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਛੋਟੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ 7 ਦਸੰਬਰ 1715 ਨੂੰ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖੀ ਛਾਉਣੀ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।

ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਫਾਂਸੀ

• ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦੁਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੰਜੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 780 ਸਿੱਖ ਕੈਦੀ, ਬਰਛਿਆਂ 'ਤੇ ਟੰਗੇ 2,000 ਸਿੱਖ ਸਿਰ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਹਿਸ਼ਤਜ਼ਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ 700 ਗੱਡੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡਣ ਲਈ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੈਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।
• ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਤੋਂ ਪੱਕੇ ਇਨਕਾਰ 'ਤੇ, ਇਹਨਾਂ ਅਡੋਲ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਫਾਂਸੀ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਹਰ ਰੋਜ਼, ਲਗਭਗ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆ ਕੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਤਿੰਨ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਕੈਦ ਮਗਰੋਂ, 9 ਜੂਨ 1716 ਨੂੰ, ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖੱਲ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।