ਜਾਣ-ਪਛਾਣ - ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ (ਲਗਭਗ 1670 – 1738) ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨ, ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ, ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਸਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਪਾਦਨਾ ਅਤੇ ਫਾਂਸੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਅਡੋਲ ਆਸਥਾ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁੱਢਲਾ ਜੀਵਨ - ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਲੀਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਨ। ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਹੀ ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਰੁਚੀ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਦਿਵਾਇਆ।
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸਿੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਵਾਇਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ, ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਇਕੱਠਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਵਧਦੀ ਮੁਗ਼ਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਲਾਟ ਜਗਦੀ ਰੱਖੀ।
ਸ਼ਹਾਦਤ - ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਸੰਨ 1738 ਵਿੱਚ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਿੱਖ ਇਕੱਠ ਕਰਨ ਲਈ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਤੋਂ ਇਜਾਜ਼ਤ ਮੰਗੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਫ਼ੀਸ ਅਦਾ ਕਰਨੀ ਮੰਨੀ। ਪਰ, ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਤਲੇਆਮ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਸੀ। ਇਸ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਣ 'ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੰਦ-ਬੰਦ ਕੱਟਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਆਪਣੀ ਬੇਰਹਿਮ ਫਾਂਸੀ ਦੌਰਾਨ ਵੀ, ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੀਆਂ ਸ਼ਹਾਦਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਿਰਾਸਤ - ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਹਨੇਰੇ ਦੌਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦੌਰਾਨ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹਿੰਮਤ, ਵਿਦਵਤਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਅੱਜ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਿੱਖ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
