ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਕੌਣ ਸਨ?
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1506 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿੰਡ ਕਥੂ ਨੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਸੁੱਗਾ ਰੰਧਾਵਾ ਅਤੇ ਬੀਬੀ ਗੌਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਨਾਮ ਬੂੜਾ ਸੀ, ਪਰ 1518 ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਰਿਪੱਕਤਾ ਕਾਰਨ, ਖੁਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਢਾ — ਭਾਵ "ਸਿਆਣਪ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗ" — ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਛੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਭਰ ਸੇਵਾ
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੱਕ, ਛੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ 113 ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰੇਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੁਰਗੱਦੀ ਤਿਲਕ ਰਸਮ ਨਿਭਾਉਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਮਰ ਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਅਧੀਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ 22 ਮੰਜੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲੇ ਗ੍ਰੰਥੀ
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਰਾਮ ਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਥਾਨ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1577 ਵਿੱਚ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1588 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਉਸਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। 1604 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕੀਤਾ। 1609 ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਬਾਲ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵੀ ਸਿਖਾਈ।
ਅੰਤਿਮ ਦਿਨ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
1631 ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਖੁਦ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਮਿਲਣ ਲਈ ਪਹੁੰਚੇ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣ ਅਤੇ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਰਾਮਸਰ ਵਿਖੇ 125 ਸਾਲ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਭਾਈ ਪੰਨਾ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਅੰਤਿਮ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ 113 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਅਡੋਲ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
