ਪੰਜ ਕਕਾਰ
ਖ਼ਾਲਸਾ ਪਛਾਣ ਦੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁਕਮ
ਪੰਜ ਕਕਾਰ – ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਆਚਰਣ
ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦਿੰਦਿਆਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੋ ਵਸਤਾਂ ਉਹ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਫੈਸ਼ਨ ਦੀ ਸਨਕ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅਨਿੱਖੜਵਾਂ ਅੰਗ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੀ, "ਰਹਿਤ ਪਿਆਰੀ ਮੁਝ ਕੋ, ਸਿੱਖ ਪਿਆਰੇ ਨਾਹੀਂ।" ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਿੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਅਖਵਾਉਣਾ ਮਾਤਰ ਸਿੱਖ ਬਣਨ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ!
ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਖ਼ਾਲਸਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੋਹਰ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗਾ: ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕਿਰਪਾਨ, ਕਛਹਿਰਾ, ਕੜਾ।
ਕੇਸ
ਜੋ ਵੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੈਂਚੀ ਜਾਂ ਚਾਕੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਹੀਂ ਦੇਵੇਗਾ। ਵਾਲਾਂ
ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕੱਟੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣਯੋਗ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਜੂੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕੰਘਾ
ਕੰਘਾ ਸਫ਼ਾਈ ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਘਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸੁਥਰਾ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੰਘੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਿਰਪਾਨ
ਕਿਰਪਾਨ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਤਲਵਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤਿਰਛੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ
ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕਛਹਿਰਾ
ਸ਼ਾਲੀਨਤਾ ਦਾ ਵਸਤਰ, ਜੋ ਮਾਣ-ਮਰਿਆਦਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ
ਲਈ ਇੱਕ ਡੋਰੀ ਸਮੇਤ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੜਾ
ਕੜਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਚੇਤਾ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸਰਗਰਮ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ
ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਚੇਤਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਕਰਮ ਨੂੰ ਹੱਲਾਸ਼ੇਰੀ ਮਿਲੇ।