ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਦਸਵੀਂ ਨਾਦੌਣ ਜੀ, ਹਮੀਰਪੁਰ

ਨਾਦੌਣ ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਂਗੜਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਲਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜੰਗ ਲੜੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ 1687 ਵਿੱਚ ਜੰਮੂ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਨੇ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਕਾਇਆ ਕਰ ਵਸੂਲਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਅਲਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਦੌਣ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 8 ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ 20 ਮਾਰਚ 1691 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਨਾਦੌਣ ਦੀ ਜੰਗ ਦੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਲਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ। ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਥੇ 8–9 ਦਿਨ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ। ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਅਸਥਾਨ ਬਣਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ — ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਢਾਂਚਾ — ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1929 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਈ। ਨਾਦੌਣ ਊਨਾ-ਅੰਬ-ਕਾਂਗੜਾ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਂਗੜਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਅਤੇ ਊਨਾ ਤੋਂ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਜੰਗ ਦਾ ਸਥਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਹਿਲੂਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭੀਮ ਚੰਦ ਅਤੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਪਹਾੜੀ ਸਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮੁਗ਼ਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਲਿਫ਼ ਖ਼ਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਜੰਗ 20 ਮਾਰਚ 1691 ਨੂੰ ਲੜੀ ਗਈ ਸੀ। ਕਸਬੇ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਸਥਿਤ ਯਾਦਗਾਰੀ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਸਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਇਮਾਰਤ, ਇੱਕ ਚੌਰਸ ਗੁੰਬਦਦਾਰ ਕਮਰਾ, ਰਾਏ ਬਹਾਦਰ ਵਸਾਖਾ ਸਿੰਘ ਨੇ 1929 ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਈ ਸੀ। 1935 ਵਿੱਚ ਐਸਜੀਪੀਸੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਲੈ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਕਮੇਟੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸੇ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।