ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ

ਕੈਥਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ 1 ਨਵੰਬਰ 1989 ਨੂੰ ਇਹ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਦਫ਼ਤਰ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਕੈਥਲ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਸਰਹੱਦ ਪਟਿਆਲਾ (ਪੰਜਾਬ), ਕੁਰੂਕਸ਼ੇਤਰ, ਜੀਂਦ ਅਤੇ ਕਰਨਾਲ ਨਾਲ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।

ਕੈਥਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਹਰਿਆਣਾ ਰਾਜ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮੀ ਹੱਦਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂਹਲਾ-ਚੀਕਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਰਾਜ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ।

ਕੈਥਲ ਨੂੰ ਕਪਿਸਥਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਕਪਿ ਦਾ ਨਿਵਾਸ'।

1767 ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਿੱਖ ਆਗੂ ਭਾਈ ਦੇਸੂ ਸਿੰਘ (ਮੌਤ 1781) ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਜੱਦੀ ਪਿੰਡ ਭੁੱਚੋ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ। ਭਾਈ ਦੇਸੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਕੈਥਲ ਦੇ ਭਾਈ, ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਿਆਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

ਕੈਥਲ ਦੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ 1767 ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਸ ਦੇ ਪਤਨ, 1843, ਤੱਕ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕੈਥਲ 'ਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਰਾਜੇ ਵਜੋਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਉਦੈ ਸਿੰਘ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ 14 ਮਾਰਚ 1843 ਨੂੰ ਹੋਇਆ।