ਦਸਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਨਾਂਦੇੜ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਅਤੇ 1708 ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗੀ।
ਵੈਰਾਗੀ ਮਾਧੋ ਦਾਸ ਦੀ ਕੁਟੀਆ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਬਣੇ।
ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਅੰਤ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜੋਗੀਆਂ ਗੋਰਖਨਾਥ ਅਤੇ ਮਛਿੰਦਰਨਾਥ ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸੱਚਾ ਨਾਮ ਸਿਖਾਇਆ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਚੰਦਨ ਬਾਗ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੋਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਸਸਕਾਰ ਲਈ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।
ਜਿੱਥੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਹੀਰਾ, ਜੋ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਦਰਿਆ-ਤਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਗਿਆ।
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਦੱਬਿਆ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇਣ ਲਈ ਪੁੱਟਵਾਇਆ।
ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇਵਾਂ ਜੀ ਨੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭੋਜਨ ਲਈ ਗੁਰੂ ਕਾ ਲੰਗਰ ਸੰਭਾਲਿਆ।
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਹੰਕਾਰੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੋਤੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੇਖਣਾ ਸਿਖਾਇਆ।
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜੋਗੀ ਗੋਰਖਨਾਥ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਇੱਥੇ ਸੰਭਾਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਜਿੱਥੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦੀ ਰਬਾਬ 'ਤੇ ਇੱਕ ਚਸ਼ਮਾ ਫੁੱਟ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਲ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਨੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪੀੜ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਜਿੱਥੇ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੋਗਗ੍ਰਸਤ ਖਾਲਸੇ ਲਈ ਦਿਲਾਸੇ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਸੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ।
ਜਿੱਥੇ ਮਾਲਟੇਕਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਢਾਲ ਭਰ-ਭਰ ਕੇ ਵੰਡਣ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ।
ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਮੂਲੇ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਕਦੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਪੁਨਰ-ਜਨਮ ਦੇ ਲੰਮੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ।