ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਪਟਿਆਲਾ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ ਕਦੇ ਲਹਿਲ ਪਿੰਡ (ਹੁਣ ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸੀ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ “ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਉਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ 24 ਜਨਵਰੀ 1672 (ਮਾਘ ਸੁਦੀ 5, 1728 ਬਿਕ੍ਰਮੀ) ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਭਾਗ ਰਾਮ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਹੱਸਮਈ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਆਏ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਛੱਪੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਇੱਕ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬਿਪਤਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਈ—ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੁਖ ਨਿਵਾਰਨ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ “ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਅੰਤ”।

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਸਰੋਵਰ (ਛੱਪੜ) ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੋਗ-ਨਿਵਾਰਕ ਗੁਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਰੱਬੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਖੋਜ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

18ਵੀਂ ਸਦੀ: ਰਾਜਾ ਅਮਰ ਸਿੰਘ (1748–82) ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਯਾਦਗਾਰੀ ਬਾਗ਼ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਿਹੰਗ ਸਿੱਖ ਕਰਦੇ ਸਨ

1920 ਦਾ ਦਹਾਕਾ: ਇੱਕ ਰੇਲਵੇ ਲਾਈਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ, ਪਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਢਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ

ਉਸਾਰੀ: 1930 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਮਾਰਤ-ਕਮੇਟੀ ਬਣੀ, ਅਤੇ 1942 ਤੱਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਮੌਜੂਦਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਰਿਸਰ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਬੰਧ ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਧਰਮਾਰਥ ਬੋਰਡ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐੱਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.) ਨੂੰ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ