ਸੰਬੰਧਿਤ - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 1504 ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਆਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਥੇ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਸੇਗਾ ਅਤੇ ਫੁੱਲੇ-ਫਲੇਗਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਇੱਥੇ ਨਾਨਕਿਆਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਿੰਡ ਮੰਗਵਾਲ ਤੋਂ ਆਏ ਸਨ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 1616 ਵਿੱਚ ਇਸ ਥਾਂ ਆਏ। ਕੁਝ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਨਾਨਕ ਮੱਤਾ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਿੱਪਲ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ (ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ) ਦੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਆਲਮਸਤ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾਨਕ ਮੱਤਾ ਆਉਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਨਾਨਕ ਮੱਤਾ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਮਾਣਕ ਚੰਦ ਜੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਥਾਂ ਰੁਕੇ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ।
ਉਹ ਕਰੀਰ ਦਾ ਰੁੱਖ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘੋੜਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਸੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।