ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਤਮਿਕ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਿੱਖਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਖੋਜਾਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕੁਝ ਖਾਸ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹੋ?
ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਰਥ ਜਾਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਖੋਜਣ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਸਰਚ ਬਾਕਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।
ਕੋਈ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ।
ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਖੋਜੋ।
A ਅ
ਅਰਥ: ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਅਮਰ ਪਰਮ ਹਸਤੀ; ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਇੱਕ ਪਰਮ ਸਤਿ ਜਾਂ ਰੱਬ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: "ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਦਾ ਤਖ਼ਤ," ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਲੌਕਿਕ ਸੱਤਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗੱਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮਾਗਮ ਦੌਰਾਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਦੋਧਾਰੀ ਖੰਡੇ ਨਾਲ ਜਲ ਅਤੇ ਪਤਾਸੇ ਹਿਲਾ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਉਹ ਸਿੱਖ ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮਾਗਮ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਸਮਾਗਮ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਰਸਮੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਅਨੰਦਮਈ ਮਿਲਾਪ," ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਬੇਨਤੀ, ਯਾਦ, ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ, ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਖਾਸ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
B ਬ
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ।
ਅਰਥ: "ਭਾਈ" ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰਿਆ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
C ਚ
ਅਰਥ: ਢੁਕਵੇਂ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਣਿਆ ਇੱਕ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜੀ ਚੌਰ, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਉੱਪਰ ਝੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਨਿਤਨੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
D ਦ
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਜਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਸਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਦੇਣ ਦੀ ਰੀਤ।
ਅਰਥ: ਮੁੱਖ ਸੰਗਤ ਸਥਾਨ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰਿਆ ਸ਼ਬਦ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਵੀ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ, ਸ਼ਾਨ ਅਤੇ ਕੇਸਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਕਟਾਉਣ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸਿੱਖ ਦਸਤਾਰ।
G ਗ
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਪੱਕ ਵਿਅਕਤੀ।
ਅਰਥ: "ਗੁਰੂ ਦਾ ਦੁਆਰ"; ਉਹ ਸਥਾਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਉਪਾਸਨਾ, ਸਿੱਖਿਆ, ਕੀਰਤਨ, ਭਾਈਚਾਰਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ: ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਗੁਰਗੱਦੀ। ਗੁਰਤਾ ਦਸ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੋਈ।
ਅਰਥ: "ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਤਿ" ਜਾਂ "ਗੁਰੂ ਦਾ ਰਾਹ"; ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਅਸੂਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ।
ਅਰਥ: ਗੁਰਮਤਿ ਅਨੁਸਾਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵੱਲੋਂ ਅਪਣਾਇਆ ਗਿਆ ਇੱਕ ਸਮੂਹਿਕ ਮਤਾ।
ਅਰਥ: ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿੱਪੀ ਅਤੇ ਉਹ ਲਿੱਪੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ।
ਅਰਥ: ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਰੋਤ, ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਗੁਰਤਾ ਦਸ ਮਨੁੱਖੀ ਗੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਕਾਰ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਨਿਹਿਤ ਹੋਈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭਗਤਾਂ ਤੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਵਚਨਬੱਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਨਿਕਾਇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਸੌਂਪੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖਾਸ ਘਟਨਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਜਨਮ ਜਾਂ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦਿਵਸ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਯਾਦਗਾਰੀ ਮੌਕਾ।
H ਹ
ਅਰਥ: ਬ੍ਰਹਮ ਹੁਕਮ, ਆਦੇਸ਼ ਜਾਂ ਰਹਿਨੁਮਾਈ। ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਮੰਨਣਾ ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਸੂਲ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੁਕਮ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੰਦੇਸ਼, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
I ਇ
ਅਰਥ: ਇੱਕ ਪਰਮ ਸਤਿ ਦੀ ਹੋਂਦ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮੂਲ ਸਿੱਖ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ।
J ਜ
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਮੂਲ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਂ ਸੰਸਥਾਗਤ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਆਗੂ ਜਾਂ ਮੁਖੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਿੱਖ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਅਰਥ: "ਜੋਤੀ ਦਾ ਜੋਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਉਣਾ"; ਕਿਸੇ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੀ ਸਿੱਖ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ।
K ਕ
ਅਰਥ: ਕਣਕ ਦੇ ਆਟੇ, ਘਿਓ ਅਤੇ ਖੰਡ ਤੋਂ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸਾਦ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੂਤੀ ਅੰਦਰਲਾ ਬਸਤਰ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
ਅਰਥ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਪੰਜ ਚਿੰਨ੍ਹ: ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ, ਕਛਹਿਰਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨ।
ਅਰਥ: ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਕੰਘੀ, ਜੋ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਟੀਲ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੜਾ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੇਵਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ, ਸਰੋਵਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਬਿਨਾ ਕੱਟੇ ਕੇਸ, ਸਿੱਖ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਅਤੇ ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਵੱਲੋਂ 1699 ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹਿਕ ਸਮਾਜ।
ਅਰਥ: ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਦੋਧਾਰੀ ਖੰਡਾ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋਧਾਰੀ ਖੰਡੇ, ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਦੋ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਈ ਵੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਰਾਹੀਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣਾ।
ਅਰਥ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਭਗਤੀ ਭਰਿਆ ਗਾਇਨ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤਲਵਾਰ, ਜੋ ਹੌਂਸਲੇ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਫ਼ਰਜ਼ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਰਾਤਰੀ ਅਰਦਾਸ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
L ਲ
ਅਰਥ: ਮੁਫ਼ਤ ਭਾਈਚਾਰਕ ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ, ਜੋ ਧਰਮ, ਜਾਤ, ਲਿੰਗ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਰੁਤਬੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਛਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੇ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਆਨੰਦ ਕਾਰਜ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
M ਮ
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ, ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਤੇ ਲੌਕਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਇਕ ਓਅੰਕਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸਿੱਖ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਕਥਨ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ "ਮੁੱਖ ਵਾਕ" ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਾਠ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
N ਨ
ਅਰਥ: ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਂ ਰੱਬ ਦੀ ਯਾਦ; ਸਿੱਖ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ।
ਅਰਥ: ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਉਣਾ।
ਅਰਥ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਜਲੂਸ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਪੁਰਬਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਢਾਂਚਾ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਵਿਕਸਿਤ ਸਿੱਖ ਕੈਲੰਡਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀ।
ਅਰਥ: ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸਿੱਖ ਯੋਧਾ ਸੰਪਰਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਿਲੱਖਣ ਨੀਲੇ ਪਹਿਰਾਵੇ, ਜੰਗੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਦੀ ਰਾਖੀ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਕ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਝੰਡਾ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿਕੋਣਾ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਭਗਵੇਂ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਖੰਡਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਉੱਕਰਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਬਾਹਰ ਲਹਿਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਨਿਤਨੇਮ ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
P ਪ
ਅਰਥ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਵਾਚਨ।
ਅਰਥ: ਪੰਜ ਕਕਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਾਮ: ਕੇਸ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ, ਕਛਹਿਰਾ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾਨ।
ਅਰਥ: "ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ" — ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਪੰਜ ਸਿੱਖ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ 1699 ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਰਥ: ਲੰਗਰ ਛਕਣ ਲਈ ਪੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠਣਾ, ਜੋ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਅਸਵੀਕਾਰ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਸਮੁੱਚਾ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਰਗ।
ਅਰਥ: ਦਿਨ ਦੀ ਸੰਗਤ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ।
R ਰ
ਅਰਥ: ਭਾਰਤੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਸੁਰ ਢਾਂਚਾ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਯੋਜਿਤ ਹਨ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਮਾਨਤਾਵਾਂ, ਰੀਤਾਂ, ਸਮਾਗਮਾਂ ਅਤੇ ਆਚਰਣ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਸੰਝ ਵੇਲੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਛਿਪਣ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਤੋਂ ਆਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਜੀਵਨ ਸ਼ੈਲੀ।
ਅਰਥ: ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗੀਤਕ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਕੱਪੜਾ।
S ਸ
ਅਰਥ: ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਮਾਜ, ਜੋ ਅਰਦਾਸ, ਗੁਰਬਾਣੀ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਨੁਮਾਇੰਦਗੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਸਮੂਹਿਕ ਇਕੱਠ।
ਅਰਥ: ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਫਲ ਦੀ ਆਸ ਦੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਸੇਵਾ।
ਅਰਥ: ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਅਜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਛਕਿਆ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਾਧਾਰਨ, ਗੈਰ-ਲਗਾਤਾਰ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ।
ਅਰਥ: ਗੁਰੂ ਦੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਜਾਂ ਰਚਨਾ।
ਅਰਥ: ਬ੍ਰਹਮ ਸ਼ਬਦ — ਸ਼ਬਦ — ਰਾਹੀਂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਗੁਰੂ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਵੱਲ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਰਥ: ਰੱਬ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਧਿਆਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ।
ਅਰਥ: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸਥਿਤ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਧਾਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਵਜੋਂ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
T ਤ
ਅਰਥ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਅਰਥ "ਤਖ਼ਤ"; ਸਿੱਖ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਲੌਕਿਕ ਸੱਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਗੱਦੀ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ: ਗੁਰਬਾਣੀ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤਾਰ ਵਾਲੇ ਸਾਜ਼।
V ਵ
ਅਰਥ: ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਵੰਡਣਾ।
W ਵ
ਅਰਥ: ਰੱਬ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿੱਖ ਨਾਮ, ਜੋ ਪਰਮ ਹਸਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।