ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਕੀ ਹੈ?

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਆਚਾਰ ਸੰਹਿਤਾ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਅਠਾਰ੍ਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਦਾ ਸਟੀਕ ਚਿੱਤਰਣ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੇ ਕਈ ਅਸਫ਼ਲ ਯਤਨ ਹੋਏ। ਇਹ ਯਤਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਕਈ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ ਸਨ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

1931 ਵਿੱਚ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ (ਐਸ.ਜੀ.ਪੀ.ਸੀ.) ਨੇ ਇੱਕ ਆਧੁਨਿਕ ਮਿਆਰੀ ਰਹਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਸਕਰਣ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ। ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਸ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਕਰਣ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਵਾਸਤੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਲੌਕਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦਾ ਆਸਣ ਹੈ, ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੰਸਕਰਣ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚ ਪੱਧਰ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਭਾਗ ਇੱਕ

ਅਧਿਆਇ 1 - ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ

ਧਾਰਾ 1 - ਸਿੱਖ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਭਾਗ ਦੋ

ਅਧਿਆਇ II - ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੂ

ਧਾਰਾ II - ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ

ਸਿੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੋ ਪਹਿਲੂ ਹਨ: ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ, ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਜਾਂ ਪੰਥਕ।

ਅਧਿਆਇ III - ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ

ਧਾਰਾ III - ਸਿੱਖ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ

ਸਿੱਖ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:

1. ਨਾਮ (ਦਿੱਵ ਤੱਤ) ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ
2. ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ, ਅਤੇ
3. ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੇਵਾ।

ਧਾਰਾ IV - ਨਾਮ (ਦਿੱਵ ਤੱਤ) ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ

1. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ (ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ) ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਦਿਆਂ 'ਵਾਹਿਗੁਰੂ' (ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸ਼ਕ) ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ:

ਸਵੇਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਅਰਦਾਸ (ਰਸਮੀ ਨਿਮਰਤਾ-ਭਰੀ ਅਰਜ਼ੋਈ) ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

3. ਅਰਦਾਸ:
   1. ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਪਾਠ:

      ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ; ਜਿੱਤ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸ਼ਕ ਦੀ ਹੈ। ਸਰਬਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਹਾਈ ਹੋਵੇ!

      ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਸਤਤ।

      ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ, ਆਓ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ, ਅਮਰਦਾਸ ਅਤੇ ਰਾਮਦਾਸ ਦਾ - ਉਹ ਸਾਡੇ ਸਹਾਈ ਹੋਣ! ਫਿਰ ਅਰਜਨ, ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਅਤੇ ਹਰਿਰਾਇ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ ਪੂਜਨੀਕ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਨੌ ਨਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸਹਾਈ ਹੋਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਸਹਾਈ ਹੋਣ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਸਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਸਰੂਪ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ - ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖੋ, "ਵਾਹਿਗੁਰੂ (ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸ਼ਕ)"।

      ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਜਨਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ, ਅਟੱਲ ਜਨਾਂ, ਨਾਮ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਨਿੰਨ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮ ਜਪਿਆ, ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡਿਆ, ਲੰਗਰ ਚਲਾਇਆ, ਤਲਵਾਰ ਚਲਾਈ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੇ ਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕੀਤਾ - ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ, ਬੋਲੋ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ"।

      ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਉਹਨਾਂ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ (ਧਰਮ ਅਤੇ ਨੀਤੀ-ਪਰਾਇਣਤਾ) ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਨਿਓਛਾਵਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਪੜੀਆਂ ਆਰੇ ਨਾਲ ਵੱਢੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪਹੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਆਰੇ ਨਾਲ ਚੀਰੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬਲੀਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖੀ ਨਾਲ ਧ੍ਰੋਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਕੇਸਾਂ-ਸੁਆਸਾਂ ਸਹਿਤ ਸਿੱਖੀ ਨਿਬਾਹੀ - ਹੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ, ਬੋਲੋ, "ਵਾਹਿਗੁਰੂ"।

      ਪੰਜ ਤਖ਼ਤਾਂ (ਧਾਰਮਿਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਆਸਣਾਂ) ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਹੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ, ਬੋਲੋ, "ਵਾਹਿਗੁਰੂ"।

      ਹੁਣ ਇਹ ਸਮੂਹ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ਸਗਲ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਸੁਰਤਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਿਮਰਨ ਸਦਕਾ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹੋਣ, ਉੱਥੇ ਦਿੱਵ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਲੋੜਾਂ ਦੀ ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਸਾਹਿਬ (ਪਵਿੱਤਰ ਤਲਵਾਰ) ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਦੇਗ ਤੇਗ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਪੰਥ ਦੀ ਜੀਤ ਹੋਵੇ, ਸ੍ਰੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜੀ, ਬੋਲੋ, "ਵਾਹਿਗੁਰੂ"।

      ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਦਾਨ, ਕੇਸਾਂ ਦਾ ਦਾਨ, ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਨ, ਵਿਵੇਕ ਦੀ ਸੋਝੀ ਦਾ ਦਾਨ, ਸੱਚ ਦਾ ਦਾਨ, ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ, ਦਿੱਵ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ (ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ) ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿਓ। ਸ਼ਬਦ-ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜਥਿਆਂ, ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਸੋਂ-ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਜੁਗੋ-ਜੁਗ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਧਰਮ ਦੀ ਜੀਤ ਹੋਵੇ। ਬੋਲੋ, "ਵਾਹਿਗੁਰੂ"।

      ਖ਼ਾਲਸਾ ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸੂਝ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ! ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇ!

      ਹੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਆਪਣੇ ਪੰਥ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਹਾਈ, ਦਿਆਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸੁਤੰਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧ ਦਾ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੰਥ ਨੂੰ ਵਿਛੋੜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

      ਹੇ ਨਿਮਾਣਿਆਂ ਦੇ ਮਾਣ, ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦੇ ਤਾਣ, ਨਿਓਟਿਆਂ ਦੀ ਓਟ, ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸ਼ਕ, ਅਸੀਂ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਨਮੁਖ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ... (ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਬਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ, ਜਾਂ ਢੁਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਗਤ ਵੱਲੋਂ ਆਯੋਜਨ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੋ।) ਕੋਈ ਵੀ ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ, ਵਾਧਾ-ਘਾਟਾ, ਗ਼ਲਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਲਵੋ। ਸਭ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੋ। ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਬਖ਼ਸ਼ੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ, ਤੇਰੇ ਭਾਣੇ ਸਰਬੱਤ ਦਾ ਭਲਾ!

3. 2. ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਸਮਾਪਨ 'ਤੇ, ਅਰਦਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਮੂਹ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਪੂਜਨੀਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਉਦਘੋਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, "ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਆਕੀ ਰਹੇ ਨ ਕੋਇ" ਜਾਂ "ਖ਼ਾਲਸਾ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਨਾਸ਼ਕ ਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਤ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਹੈ"। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਸਹਿਤ "ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ" (ਸਤਿ ਹੀ ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਸੱਤਾ ਹੈ) ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ ਗਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
   3. ਅਰਦਾਸ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਸਾਰੇ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਚੌਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
   4. ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਹਾਜ਼ਰ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ।
   5. ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਜਾਂ ਵਧੀਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ਾਸ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਭਾਗ ਤਿੰਨ

ਅਧਿਆਇ IV - ਗੁਰਦੁਆਰੇ, ਸੰਗਤ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਰੀਤਾਂ

ਧਾਰਾ V - ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਅਤੇ ਉਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ

1. ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ (ਗੁਰੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ) ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਸਹਿਜਤਾ ਅਤੇ ਗਹਿਰਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਸਿੱਖ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਜਾਵੇ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਅਰਾਧਨਾ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ (ਗੁਰਦੁਆਰੇ), ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ।
2. ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖੁੰਝ ਦੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਹਾਲਤਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰੱਖਣਾ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਰਹਿਰਾਸਿ (ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਪਾਠ) ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਮਗਰੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀਵਤ ਸੁਖਾਸਨ ਕਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਓਦੋਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਗ੍ਰੰਥੀ ਜਾਂ ਸੇਵਾਦਾਰ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿ ਸਕੇ, ਦਰਸ਼ਨੀਏ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿਣ, ਜਾਂ ਇਹਨਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਸੇ ਬੇਅਦਬੀ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਬੇਅਦਬੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀਵਤ ਸੁਖਾਸਨ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।
3. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਪਾਠ ਅਤੇ ਸੁਖਾਸਨ ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ ਵਿਧੀਵਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਪਰ ਇੱਕ ਚੰਦੋਆ ਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਗੱਦਿਆਂ ਅਤੇ ਚਾਦਰਾਂ ਸਹਿਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਯੋਗ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਸੁਖਾਸਨ ਲਈ ਢੁਕਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਗਾਉਤੇ ਆਦਿ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਢਕਣ ਲਈ ਰੁਮਾਲੇ (ਢੁਕਵੇਂ ਆਕਾਰ ਦੇ ਢਕਣ-ਵਸਤਰ) ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਮਾਲੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਚੌਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਉੱਪਰ ਦੱਸੀਆਂ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੁਝ ਵੀ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਬਲਦੀ ਹੋਈ ਧੂਫ਼ ਅਤੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਆਰਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਵਾਉਣਾ, ਦੀਵੇ ਬਾਲਣਾ, ਟੱਲ-ਘੜਿਆਲ ਵਜਾਉਣਾ ਆਦਿ, ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਥਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਫ਼ ਅਤੇ ਅਤਰ ਦਾ ਵਰਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਲਈ ਤੇਲ ਜਾਂ ਘਿਓ ਦੇ ਦੀਵੇ, ਮੋਮਬੱਤੀਆਂ, ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਲੈਂਪ, ਕਰਾਸੀਨ ਦੇ ਦੀਵੇ ਆਦਿ ਬਾਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
5. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਸਤਕ ਸਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਜਾਂ ਸਰਗਰਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਨਾ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਕਿਸੇ ਮੌਕੇ ਜਾਂ ਇਕੱਠ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਅਣਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।
6. ਜਿਸ ਮੰਜੀ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਦਬਾਉਣਾ, ਕੰਧਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਚੌਕੀਆਂ 'ਤੇ ਨੱਕ ਰਗੜਨਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਨਾ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਸਣ ਹੇਠ ਜਲ ਰੱਖਣਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੂਰਤੀਆਂ ਜਾਂ ਬੁੱਤ ਬਣਾਉਣਾ ਜਾਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ, ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਜਾਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ - ਇਹ ਸਭ ਅਧਰਮੀ ਹੰਕਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ।
7. ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਗੇ ਪੈਰ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਜੁੱਤੀ ਪਹਿਨਣੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵਹਿਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
8. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਵਿਧੀਵਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵਿਧੀਵਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਮਗਰੋਂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
9. ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ, ਭਾਵੇਂ ਸਬੰਧਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
10. ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੁੱਤੀ ਲਾਹੁਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੈਰ ਗੰਦੇ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

11. ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼, ਧਰਮ ਜਾਂ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਕੋਲ ਤਮਾਕੂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਰਗੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਹਨ।
12. ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੌਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, "ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ"।
13. ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ, ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਛੋਹਣ-ਯੋਗ ਅਤੇ ਅਛੋਹ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ, ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਚ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
14. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਗਾਉਤੇ, ਖ਼ਾਸ ਆਸਣ, ਕੁਰਸੀ, ਸਟੂਲ, ਮੰਜੀ ਆਦਿ 'ਤੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
15. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਨੰਗੇ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ, ਅਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨ ਕੇ ਅਤੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਪਰਦਾ ਪਾ ਕੇ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
16. ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਤਖ਼ਤ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:

1. ਪਾਵਨ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ
2. ਪਾਵਨ ਤਖ਼ਤ, ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ
3. ਪਾਵਨ ਤਖ਼ਤ, ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ, ਆਨੰਦਪੁਰ
4. ਪਾਵਨ ਤਖ਼ਤ ਹਜ਼ੂਰ ਸਾਹਿਬ, ਨਾਂਦੇੜ
5. ਪਾਵਨ ਤਖ਼ਤ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ, ਤਲਵੰਡੀ ਸਾਬੋ।

17. ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ (ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ) ਸਿੱਖ ਪੁਰਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਹੀ ਤਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪਾਵਨ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। (ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਜਾਂ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ ਵੱਲੋਂ, ਕਿਸੇ ਪਤਿਤ ਜਾਂ ਦੰਡਿਤ (ਤਨਖ਼ਾਹੀਆ) ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤਖ਼ਤਾਂ 'ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
18. ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉੱਚੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ (ਸਿੱਖ ਨਿਸ਼ਾਨ/ਝੰਡਾ) ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਬਸੰਤੀ ਜਾਂ ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਡੰਡੇ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਤਾਂ ਬਰਛੀ ਦੀ ਨੋਕ ਜਾਂ ਖੰਡਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
19. ਢੁਕਵੇਂ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਗਾਰਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ V - ਕੀਰਤਨ

ਧਾਰਾ VI - ਕੀਰਤਨ (ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਭਗਤੀ ਗਾਇਨ)

1. ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਕੀਰਤਨ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਦਾ ਗਾਇਨ।
3. ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ) ਦਾ ਕੀਰਤਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਲਈ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਅਤੇ ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਲੈਬੱਧ ਲੋਕ ਧੁਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਗੀਤਕ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਗਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਸਮੂਹਿਕ ਗਾਇਨ ਵਿੱਚ, ਸੁਧਾਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਟੇਕ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨੇ ਅਣਉਚਿਤ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਇੱਕ ਪੰਕਤੀ ਹੀ ਟੇਕ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ VI - ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ

ਧਾਰਾ VII - ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ

1. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਸ਼ਰਧਾ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ, ਸੰਗਤ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਨੀ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਕਮ (ਆਦੇਸ਼) ਲੈਣਾ: ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਸਤਿਗੁਰੂ (ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਅਮਰ ਨਾਸ਼ਕ, ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਵਸਤਰ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣਾ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪੰਨੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਬਿਨਾਂ ਹੁਕਮ ਲਏ (ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹੇ ਬਿਨਾਂ), ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।
2. ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਭਾ ਦੌਰਾਨ, ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਕਾਰਜ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਕੀਰਤਨ ਕਰਨਾ, ਕਥਾ ਕਰਨੀ, ਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ, ਜਾਂ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ।
3. ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਭਾ ਦੌਰਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਪੁਰਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ, ਹੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
4. ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਹੀ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
5. ਹੁਕਮ (ਆਦੇਸ਼) ਲੈਣ ਲਈ, ਖੱਬੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਪਿਛਲੇ ਪੰਨੇ 'ਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਨਾ ਪਲਟ ਕੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੋ। ਜੇ ਖੱਬੇ ਪੰਨੇ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਬਾਣੀ ਇੱਕ ਵਾਰ (ਗਾਥਾ) ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਉੜੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਸਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਅਤੇ ਪਉੜੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹੋ। ਪਾਠ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਉਸ ਆਖ਼ਰੀ ਪਦੇ 'ਤੇ ਕਰੋ ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਨਾਨਕ' ਨਾਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
6. ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਸਮਾਪਨ 'ਤੇ ਜਾਂ ਅਰਦਾਸ ਮਗਰੋਂ ਵੀ ਹੁਕਮ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਧਿਆਇ VII - ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ

ਧਾਰਾ VIII - ਸਾਦਾ ਪਾਠ (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਮ, ਵਿੱਥ-ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਪਾਠ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ)

1. ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਖਰੀ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਹਰ ਸਿੱਖ ਪੁਰਖ, ਇਸਤਰੀ, ਮੁੰਡੇ ਜਾਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਸਿੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3. ਹਰ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ (ਤੜਕੇ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ) ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਇਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੇਲੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨਾ ਜਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸਫ਼ਰ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੜਿੱਕੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4. ਇਹ ਲੋਚਣਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਲੰਬੀ ਅਵਧੀ ਵਿੱਚ, ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਕਰੇ।
5. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ (ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਉੜੀ) ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਜਪੁਜੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਾਰਾ IX - ਅਖੰਡ ਪਾਠ: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ-ਅਟੁੱਟ ਪਾਠ

1. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਕਠਿਨ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅੜਤਾਲੀ ਘੰਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਅਰਥ ਨਿਰੰਤਰ, ਅਟੁੱਟ ਪਾਠ ਹੈ। ਪਾਠ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਕਿ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਅਰਥ ਨਾ ਸਮਝ ਸਕੇ, ਬਾਣੀ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਅੰਜਨ ਅਤੇ ਸੁਰ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦਿਆਂ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵਧੀਕ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇ।
2. ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਪ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਆਦਿ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

   ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪ ਪਾਠ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਪਾਠੀ ਦੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਵੇਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿ ਪਾਠੀ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਦਾ ਕੋਈ ਮੈਂਬਰ ਉਸਨੂੰ ਸੁਣ ਨਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਪਾਠੀ ਦੀ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਵਸਤਰ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

3. ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਠ ਦੌਰਾਨ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੜਾ, ਅਖੰਡ ਜੋਤ, ਨਾਰੀਅਲ ਆਦਿ ਰੱਖਣਾ, ਜਾਂ ਅਜਿਹੇ ਪਾਠ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਹੋਰ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਗੁਰਮਤ (ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ) ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ।

ਧਾਰਾ X - ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਆਰੰਭ ਕਰਨਾ

ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵਿੱਥ-ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਭੇਟਾ ਲਈ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ (ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ) ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ, ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਟੁੱਟ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ (ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ) ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ, ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XI - ਪਾਠ ਦਾ ਸਮਾਪਨ

1. ਸੰਪੂਰਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ (ਵਿੱਥ-ਵਿੱਥ 'ਤੇ ਜਾਂ ਅਖੰਡ) ਦਾ ਸਮਾਪਨ, ਸਬੰਧਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਜਾਂ ਰਾਗਮਾਲਾ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। (ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਮਤਭੇਦ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਗਮਾਲਾ ਛੱਡ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਲਿਖਣ ਜਾਂ ਛਾਪਣ ਦੀ ਦਲੇਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ)। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਨ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਨ 'ਤੇ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਕਾਰਜਾਂ ਲਈ ਹੋਰ ਵਸਤਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਜਿੱਥੋਂ ਤੱਕ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ ਵਸਤਰ, ਚੌਰ ਅਤੇ ਚੰਦੋਆ ਭੇਟ ਕੀਤੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਆਇ VIII - ਭੇਟਾ, ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਣ ਅਤੇ ਵੰਡ

ਧਾਰਾ XII - ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ

1. ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।
2. ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਇਹ ਹੈ: ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨੇ ਸਮੱਗਰੀਆਂ (ਕਣਕ ਦਾ ਆਟਾ, ਖੰਡ ਅਤੇ ਘਿਓ, ਬਰਾਬਰ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ) ਪਾ ਕੇ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਿਆਂ ਇਸਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਨਾਲ ਢਕ ਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਉੜੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ (ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਤ ਸੁਣ ਸਕੇ), ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਰਪਾਨ ਛੁਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
3. ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਆਮ ਵੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਕਟੋਰੀ ਜਾਂ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਪੱਖਪਾਤ ਜਾਂ ਵੈਰ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੇ ਇਵੇਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ, ਗ਼ੈਰ-ਸਿੱਖਾਂ ਜਾਂ ਉੱਚ ਅਤੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦੀ ਭੇਟਾ ਨਾਲ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਪੈਸੇ ਨਕਦ ਵੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਅਧਿਆਇ IX - ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ ਦੇ ਅੰਗ

ਧਾਰਾ XIII - ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ (ਸਿੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ)

1. ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
2. ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3. ਵਿਆਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਬਚਨਾਂ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਭਾਈ ਨੰਦ ਲਾਲ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪੰਥਕ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਂ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ (ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਣ) ਦੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ, ਕਿਸੇ ਪਾਵਨ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XIV - ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਵਚਨ

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਚਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਧਾਰਾ XV - ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੇਵਾ

ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਸੇਵਾ ਦਾ ਆਮ ਕ੍ਰਮ ਇਹ ਹੈ:

ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਕੀਰਤਨ, ਬਾਣੀ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ, ਅਰਦਾਸ (ਉੱਪਰ ਧਾਰਾ IV (3) (a) ਦੇਖੋ), ਫ਼ਤਹਿ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਮਗਰੋਂ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਦਾ ਜੈਕਾਰਾ, ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਭਾਗ ਚਾਰ

ਅਧਿਆਇ X - ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਪਾਲਣਾ, ਫਰਜ਼, ਵਰਜਿਤ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਸੰਸਕਾਰ

ਧਾਰਾ XVI - ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣਾ

ਸਿੱਖ ਦਾ ਜੀਵਨ-ਨਿਰਵਾਹ, ਰੋਜ਼ੀ-ਕਮਾਈ, ਸੋਚ ਅਤੇ ਵਿਹਾਰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਇਹ ਹਨ:

1. ਪੂਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਸੱਤਾ ਦੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਨਹੀਂ।
2. ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਪਾਵਨ ਵਿਸ਼ਾ ਮੰਨਣਾ।
3. ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜੋਤਿ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਤੱਤ ਮੰਨਣਾ।
4. ਜਾਤ ਜਾਂ ਵੰਸ਼, ਅਛੋਹਪੁਣਾ, ਜਾਦੂ-ਟੂਣਾ, ਮੰਤਰ, ਸ਼ਗਨ, ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ, ਦਿਨ ਅਤੇ ਮੌਕੇ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਜਨਮ-ਪੱਤਰੀ, ਸਰਾਧ, ਪਿੱਤਰ-ਪੂਜਾ, ਖੀਹ, ਪਿੰਡ, ਪਾਤਾਲ, ਦੀਵਾ, ਰਸਮੀ ਅੰਤਿਮ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਿਰਿਆ, ਹੋਮ, ਯੱਗ, ਤਰਪਣ, ਸ਼ਿਖਾ-ਸੂਤਰ, ਭੱਦਣ, ਮੱਸਿਆ ਜਾਂ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣਾ, ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣਾ, ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਣਾ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨਣਾ, ਕਿਸੇ ਕਬਰ, ਕਿਸੇ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਸਮਾਰਕ ਜਾਂ ਸਸਕਾਰ-ਸਥਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਮੂਰਤੀ-ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਹਿਮ-ਭਰੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਰੱਖਣਾ।

   ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਪਾਵਨ ਅਸਥਾਨ ਜਾਂ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ, ਸਵੀਕਾਰ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾ ਮੰਨਣਾ।

   ਮੁਸਲਿਮ ਪੀਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਭਵਿੱਖ-ਬਾਣੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ, ਦਿੱਵ-ਦਰਸ਼ੀਆਂ, ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਰੱਖਣਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾ ਦੇਣਾ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਤੀ 'ਤੇ ਭੇਟਾ ਦਾ ਵਚਨ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਤੀ 'ਤੇ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਜਾਂ ਖੀਰ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ, ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ, ਗਾਇਤਰੀ, ਗੀਤਾ, ਕੁਰਾਨ, ਬਾਈਬਲ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਰੱਖਣਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਆਮ ਸਵੈ-ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੈ।

5. ਖ਼ਾਲਸੇ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
6. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
7. ਸਿੱਖ ਲਈ ਗੁਰਮੁਖੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ) ਸਿੱਖਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆ ਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

8. ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਆਉਣਾ ਸਿੱਖ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਹੈ।
9. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਕੇਸਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਉਸਨੂੰ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਮਿਲੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਛੇੜਛਾੜ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ "ਸਿੰਘ" ਉਪਨਾਮ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਧੀਆਂ ਦੇ ਕੇਸ ਅਖੰਡ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
10. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਭੰਗ (ਕੈਨਾਬਿਸ), ਅਫ਼ੀਮ, ਸ਼ਰਾਬ, ਤਮਾਕੂ - ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਨਸ਼ੀਲਾ ਪਦਾਰਥ ਗ੍ਰਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਉਸਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਨਿਯਮਿਤ ਸੇਵਨ ਭੋਜਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
11. ਸਿੱਖ ਪੁਰਖਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਲਈ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਸਤੇ ਨੱਕ ਜਾਂ ਕੰਨ ਵਿੰਨ੍ਹਣੇ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
12. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਧੀ-ਘਾਤਕ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13. ਗੁਰੂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਿੱਖ ਯੋਗ ਕਾਰਜ ਰਾਹੀਂ ਇਮਾਨਦਾਰ ਰੋਜ਼ੀ-ਕਮਾਈ ਕਰੇਗਾ।
14. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਗ਼ਰੀਬ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭੇਟਾ-ਪੇਟੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
15. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਸ਼ੱਕੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਜਾਂ ਜੂਆ ਨਹੀਂ ਖੇਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
16. ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਜੇ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਸਿੱਖ ਹੈ।
17. ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਸਿੱਖ ਆਚਾਰ-ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
18. ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੂਜੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ" ਕਹਿ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਪੁਰਖਾਂ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ।
19. ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀ ਲਈ ਪਰਦਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਪਰਦੇ ਜਾਂ ਢਕਣ ਨਾਲ ਢਕੀ ਰੱਖਣਾ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ।
20. ਸਿੱਖ ਲਈ ਵਸਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਜਾਂ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਕਛਹਿਰਾ ਅਤੇ ਦਸਤਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹਿਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀ ਦਸਤਾਰ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਸਕਦੀ।

ਅਧਿਆਇ XI - ਸਮਾਜਿਕ ਮੌਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਕਾਰ

ਧਾਰਾ XVII - ਜਨਮ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਨਾਮਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੰਸਕਾਰ

1. ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ, ਬੱਚੇ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਛੇਤੀ ਮਗਰੋਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮਾਂ ਤੁਰਨ-ਫਿਰਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਸਹਿਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ "ਪਰਮੇਸਰ ਦਿਤਾ ਬੰਨਾ", "ਸਤਿਗੁਰ ਸਚੇ ਦਿਆ ਭੇਜ" ਵਰਗੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਜੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਾਵਨ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਾਮ ਗ੍ਰੰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਐਲਾਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ "ਸਿੰਘ" ਉਪਨਾਮ ਅਤੇ ਧੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ "ਕੌਰ" ਉਪਨਾਮ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਜਨਮ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਦੇ ਵਹਿਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਾਵਨ ਬਚਨ ਹੈ:

   "ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਜਾਣਾ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਜਲ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੀਵਨ-ਦਾਤਾ ਇਹ ਪਦਾਰਥ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਹਨ।"

3. ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਵਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਕਮੀਜ਼ ਜਾਂ ਫ੍ਰਾਕ ਬਣਾਉਣੀ ਇੱਕ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XVIII - ਅਨੰਦ ਸੰਸਕਾਰ (ਸ਼ਬਦੀ ਅਰਥ: ਅਨੰਦਮਈ ਸੰਸਕਾਰ)

1. ਸਿੱਖ ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਦੀ ਜਾਤ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਸਿੱਖ ਦੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
3. ਸਿੱਖ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਨੰਦ ਵਿਆਹ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
4. ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਬਾਲ ਵਿਆਹ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
5. ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕੰਨਿਆ ਸਰੀਰਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਪਰਪੱਕਤਾ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਵਿਆਹ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਢੁਕਵਾਂ ਸਿੱਖ ਵਰ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਵਿਆਹ ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
6. ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੰਗਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਮੰਗਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸੰਗਤ ਸਭਾ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਵਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਿਰਪਾਨ, ਇੱਕ ਸਟੀਲ ਦਾ ਕੜਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮਿਠਾਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
7. ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਜਾਂ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਜਨਮ-ਪੱਤਰੀ ਦੇਖਣੀ ਇੱਕ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਦਿਨ ਢੁਕਵਾਂ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
8. ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੁਖ-ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਸਜਾਵਟੀ ਸਿਰ-ਵਸਤਰ ਜਾਂ ਗੁੱਟ 'ਤੇ ਲਾਲ ਧਾਗਾ ਬੰਨ੍ਹਣਾ, ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਡੁਬਾਉਣਾ, ਬੇਰੀ ਜਾਂ ਜੰਡੀ ਦੀ ਝਾੜੀ ਵੱਢਣੀ, ਘੜਾ ਭਰਨਾ, ਬਣਾਵਟੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਵਿੱਚ ਵਿਦਾਈ ਦੀ ਰਸਮ, ਦੋਹੇ ਪੜ੍ਹਨੇ, ਹਵਨ ਕਰਨਾ, ਵੇਦੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨੀ, ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਚ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ - ਇਹ ਸਭ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾਵਾਂ ਹਨ।
9. ਬਰਾਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਓਨੀ ਹੀ ਘੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਿੰਨੀ ਕੰਨਿਆ ਧਿਰ ਚਾਹੇ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਸ਼ਬਦ ਗਾ ਕੇ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ" ਦੇ ਸਿੱਖ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
10. ਵਿਆਹ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਭਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਾਗੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਜਾਂ ਸਮੁੱਚੀ ਸੰਗਤ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦ-ਗਾਇਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਰ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰ ਕੇ ਬੈਠਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ, ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਮੁੱਖੀ ਨੂੰ ਵਰ, ਕੰਨਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਸਰਪ੍ਰਸਤਾਂ ਨੂੰ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਆਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

    ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਵਿਧੀ-ਸੰਚਾਲਕ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

    ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ "ਦੋ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਤਮਾ" ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸਮਝਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਮਾਨਵ ਹੋਂਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ।

    ਤਤਪਿੱਛੋਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਬੰਧਤ ਵਿਆਹੁਤਾ ਫਰਜ਼ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਝਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

    ਵਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਨਿਆ ਧਿਰ ਨੇ ਕਈ ਬਦਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਵਰ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਬਿਹਤਰ ਅੱਧ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਨਾਲ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪਾਵਨ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰਿਆ ਸਤਿਕਾਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਰੋਸੇ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁੱਖ-ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਹਨਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਵਰ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਸੰਬੰਧੀ ਨੂੰ ਕੰਨਿਆ ਦਾ ਹੱਥ ਉਸ ਪੱਲੇ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਰੱਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਹਾਜ਼ਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਰਿਕਰਮਾ ਦੀਆਂ ਪਉੜੀਆਂ (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸੂਹੀ ਰਾਗ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀਆਂ ਲਾਵਾਂ) ਪੜ੍ਹਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਪਉੜੀ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਨ 'ਤੇ, ਪੱਲੇ ਦਾ ਸਿਰਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਕੰਨਿਆ ਸਹਿਤ ਵਰ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਰਾਗੀ ਜਾਂ ਸੰਗਤ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ ਪਉੜੀ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣ।

ਹਰ ਪਰਿਕਰਮਾ ਮਗਰੋਂ, ਵਰ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਪਉੜੀ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਨ ਲਈ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਬੰਧਤ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਵਿਆਹੁਤਾ ਪਰਿਕਰਮਾ ਪਉੜੀਆਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਉੜੀ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਗਾਇਨ ਸਹਿਤ ਚਾਰ ਪਰਿਕਰਮਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਚੌਥੀ ਪਰਿਕਰਮਾ ਮਗਰੋਂ, ਵਰ ਅਤੇ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਨਿਯਤ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਗੀਆਂ ਜਾਂ ਸਮਾਗਮ-ਸੰਚਾਲਕ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪਉੜੀ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਅਨੰਦ ਵਿਆਹ ਸਮਾਗਮ ਦੇ ਸਮਾਪਨ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

11. ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਸਮਾਗਮ ਰਾਹੀਂ ਵਿਆਹ-ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।
12. ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਲਈ ਧਨ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵਿਆਹ-ਸੰਬੰਧ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13. ਜੇ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸੰਕੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਧੀ ਦੇ ਘਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਵਹਿਮ ਹੈ।
14. ਜੇ ਕਿਸੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਵਰ ਲੱਭ ਕੇ ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਸਿੱਖ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਹੁਕਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
15. ਪੁਨਰ-ਵਿਆਹ ਅਨੰਦ ਵਿਆਹ ਦੀ ਉਸੇ ਰੀਤ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
16. ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜੇ ਪਹਿਲੀ ਪਤਨੀ ਜੀਵਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
17. ਇੱਕ ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XIX - ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ

1. ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਰਨ-ਕਿਨਾਰੇ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਮੰਜੀ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮੰਜੀ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਕੇ ਫਰਸ਼ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬਲਦਾ ਹੋਇਆ ਦੀਵਾ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਲਈ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਉਲਟ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ" ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਊਂਦੇ ਰਹਿ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕੀਰਨੇ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਜਾਂ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟ ਕੇ ਵਿਰਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਦਾ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਜਾਂ "ਵਾਹਿਗੁਰੂ" ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਲੋਚਣਯੋਗ ਹੈ।
3. ਮ੍ਰਿਤਕ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਸਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਉੱਥੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਗਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਹਾਉਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨਿਪਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
4. ਸਸਕਾਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ ਵਿੱਚ, ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
5. ਮ੍ਰਿਤਕ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਾਫ਼ ਵਸਤਰ ਪਹਿਨਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਸਿੱਖ ਚਿੰਨ੍ਹ - ਕੰਘਾ, ਕਛਹਿਰਾ, ਕੜਾ, ਕਿਰਪਾਨ - ਨਹੀਂ ਉਤਾਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਤਖ਼ਤੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਰਥੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸਸਕਾਰ-ਭੂਮੀ ਲੈ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਸਸਕਾਰ-ਭੂਮੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਚਿਖਾ ਸਜਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚਿਖਾ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਅਗਨੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

   ਘਰ ਮੁੜ ਕੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਨੇੜਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਛੇ ਪਉੜੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ, ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ" ਮਗਰੋਂ ਕੋਈ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

6. ਜਦੋਂ ਚਿਖਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੜ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੜੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਮੁੱਚੀ ਰਾਖ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਵਗਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਦਬਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਪੱਧਰੀ ਕਰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਕ ਬਣਾਉਣਾ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।
7. ਅੱਧ ਮਾਰਗ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਵਿਰਲਾਪ, ਫੂਹੀ, ਦੀਵਾ, ਪਿੰਡ, ਕਿਰਿਆ, ਬੁੱਢਾ ਮਰਨਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਉਲਟ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ, ਪਾਤਾਲਪੁਰੀ ਵਿੱਚ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਵਹਾਉਣ ਲਈ ਚਿਖਾ ਦੀ ਰਾਖ ਵਿੱਚੋਂ ਸੜੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਚੁਗਣੀਆਂ ਵੀ।

ਧਾਰਾ XX - ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ

ਇਹਨਾਂ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਹਰ ਸੁੱਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਨਵੇਂ ਕਾਰੋਬਾਰ (ਦੁਕਾਨ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਕਰਾਉਣਾ ਆਦਿ, ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਕੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਅੰਗ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨਾ ਹਨ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਭਾਗ ਪੰਜ

ਅਧਿਆਇ XII - ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਕਾਰਜ

ਧਾਰਾ XXI - ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੇਵਾ

ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੇਵਾ (ਸੇਵਾ) ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗ ਹੈ। ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣ ਲਈ, ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੇਵਾ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਸਰਲ ਰੂਪ ਹਨ: ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਫਰਸ਼ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਪੋਚਾ, ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਜਲ ਛਕਾਉਣਾ ਜਾਂ ਪੰਖਾ ਝੁਲਾਉਣਾ, ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ-ਸਹਿਤ-ਭੋਜਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ, ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ਾਈ ਕਰਨੀ ਆਦਿ।

1. ਗੁਰੂ ਦਾ ਲੰਗਰ-ਸਹਿਤ-ਭੋਜਨਾਲਾ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੰਗਰ-ਸਹਿਤ-ਭੋਜਨਾਲੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੋਹਰਾ ਹੈ: ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਵੈ-ਇੱਛਤ ਸੇਵਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਚ-ਨੀਚ, ਛੋਹਣ-ਯੋਗ-ਅਛੋਹ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਮਿਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ।
2. ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ, ਭਾਵੇਂ ਉੱਚੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨੀਵੇਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ ਜਾਂ ਵਰਣ ਦੇ ਹੋਣ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੰਗਰ-ਸਹਿਤ-ਭੋਜਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਲਈ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਮੂਲ ਦੇਸ਼, ਵਰਣ, ਜਾਤ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸਿਰਫ਼ ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਸਿੱਖ ਹੀ ਇੱਕ ਥਾਲੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਹਿਤ ਮਰਯਾਦਾ: ਭਾਗ ਛੇ

ਅਧਿਆਇ XIII - ਪੰਥਕ (ਸਮੂਹਿਕ ਸਿੱਖ) ਜੀਵਨ

ਧਾਰਾ XXII - ਸਮੂਹਿਕ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਹਿਲੂ

ਪੰਥਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਪਹਿਲੂ ਹਨ:

1. ਗੁਰੂ ਪੰਥ (ਪੰਥ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਪਦ ਸਥਾਨ)
2. ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੀਖਿਆ ਸਮਾਗਮ
3. ਵਿਚਲਨ ਲਈ ਦੰਡ-ਸੰਹਿਤਾ
4. ਸਮੂਹਿਕ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ
5. ਸਥਾਨਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ

ਧਾਰਾ XXIII - ਪੰਥ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਪਦ ਸਥਾਨ

ਸੇਵਾ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਪੰਖਾ ਝੁਲਾਉਣ, ਸਾਂਝੀ ਰਸੋਈ-ਸਹਿਤ-ਭੋਜਨਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਆਦਿ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਜੀਵਨ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਯਤਨ ਦਾ ਜੀਵਨ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਫਲਦਾਇਕ ਸੇਵਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਇਹ ਸੰਗਠਿਤ ਸਮੂਹਿਕ ਕਾਰਵਾਈ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

1. ਗੁਰੂ ਪੰਥ (ਪੰਥ ਦਾ ਗੁਰੂ-ਪਦ ਸਥਾਨ) ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮਰਪਿਤ ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮੁਦਾਇ। ਇਸ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦਸ ਗੁਰੂਆਂ ਨੇ ਪਾਲਿਆ-ਪੋਸਿਆ, ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਸਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ-ਪਦ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

ਧਾਰਾ XXIV - ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ ਜਾਂ ਦੀਖਿਆ ਸਮਾਗਮ

1. ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਆਮ ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜਾਈ ਤੋਂ ਦੂਰ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਜਿਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਪਾਵਨ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਕੇ ਵਿਧੀਵਤ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਛੇ ਸਮਰਪਿਤ ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿਣ। ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
3. ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਕਲਾਂਗ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕੋਈ ਅੰਨ੍ਹਾ ਜਾਂ ਇੱਕ ਅੱਖ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਲੰਗੜਾ, ਟੁੱਟੇ ਜਾਂ ਵਿਕਲਾਂਗ ਅੰਗ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪੀੜਿਤ ਵਿਅਕਤੀ।
4. ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼, ਧਰਮ ਜਾਂ ਜਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਪੁਰਖ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਦਾ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੰਕਲਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।

   ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਬਹੁਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕੇਸ ਧੋਤੇ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਪੰਜੇ ਕਕਾਰ - ਕੇਸ, ਗਾਤਰੇ ਸਹਿਤ ਕਿਰਪਾਨ, ਕਛਹਿਰਾ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ - ਜ਼ਰੂਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਧਰਮ ਦਾ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

5. ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਚਲਨ ਕਰ ਚੁੱਕਣ ਮਗਰੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
6. ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤ ਸਮਝਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

   ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਇਸ ਸਵਾਲ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ?

7. ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਉੱਤਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਵਨ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਟੇ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
8. ਬਾਟਾ ਸ਼ੁੱਧ ਸਟੀਲ ਦਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਸਟੀਲ ਦੇ ਛੱਲੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਾਫ਼ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
9. ਬਾਟੇ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਜਲ ਅਤੇ ਪਤਾਸੇ ਪਾਏ ਜਾਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੀਰ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬੈਠ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
10. ਪਾਠ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਇਹ ਹਨ: ਜਪੁਜੀ, ਜਾਪ, ਦਸ ਸਵੱਯੇ, ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ, ਆਨੰਦ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲੀਆਂ ਪੰਜ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਇੱਕ ਪਉੜੀ।
11. ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਾਟੇ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਫੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਦੋ-ਧਾਰੀ ਖੰਡੇ ਨਾਲ ਜਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
12. ਪਾਠ ਦੇ ਸਮਾਪਨ 'ਤੇ, ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
13. ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਿਸਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
14. ਉੱਪਰਲੀ ਧਾਰਾ (1) ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਦਾਸ ਮਗਰੋਂ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਕਲਗੀਧਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬੀਰ ਆਸਣ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ 'ਤੇ ਅੰਜਲੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅੰਜਲੀ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਿਆਰਾ ਆਖੇ: ਬੋਲੋ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਹਿ! ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਣ ਮਗਰੋਂ, ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਇਹ ਜੈਕਾਰਾ ਦੁਹਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵਾਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
15. ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ, ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਦਿਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਣ ਲਈ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਸਤਿਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਨਿਰਭਉ ਨਿਰਵੈਰੁ ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ ਅਜੂਨੀ ਸੈਭੰ ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ।
16. ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਆਵਾਗਵਣ ਦਾ ਚੱਕਰ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ (ਮੰਡਲ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਪਿਤਾ ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਹਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਮਾਤਾ, ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਕੇਸਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਹੈ।

ਇੱਕੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਪਤਿਸਮਾ-ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਰਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਪਾਵਨ ਖ਼ਾਲਸਾ ਬਣ ਗਏ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਲੇ ਵੰਸ਼, ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪਿਛੋਕੜ, ਕਿੱਤੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਆਪਣੀ ਜਾਤ, ਵੰਸ਼, ਜਨਮ, ਦੇਸ਼, ਧਰਮ ਆਦਿ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਸੰਬੰਧ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਕਾਲ-ਰਹਿਤ ਸੱਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ - ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ, ਦੇਵੀ, ਅਵਤਾਰ ਜਾਂ ਪੈਗ਼ੰਬਰ ਦੀ - ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਤੁਹਾਥੋਂ ਗੁਰਮੁਖੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਬਾਣੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣੋ:

1. ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ
2. ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ
3. ਦਸ ਸਵੱਯੇ (ਚੌਪਦੇ), "ਸਰਾਵਗ ਸੁਧ" ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ
4. ਸੋਦਰ ਰਹਿਰਾਸਿ ਅਤੇ ਸੋਹਿਲਾ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਸਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਪੰਜੇ ਕਕਾਰ ਰੱਖੋ: ਕੇਸ, ਕਿਰਪਾਨ, ਕਛਹਿਰਾ, ਕੰਘਾ, ਕੜਾ।

ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਚਾਰ ਵਿਚਲਨਾਂ (ਵਰਜਿਤ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ) ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ:

1. ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਨੀ;
2. ਮੁਸਲਿਮ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਹਲਾਲ ਕੀਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਣਾ;
3. ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ-ਸਾਥੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਣਾ;
4. ਤਮਾਕੂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨਾ।

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਚਲਨ ਦੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਚਲਨਕਾਰ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਲੈਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਥ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਦਾ ਦਸਵੰਧ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕਸੁਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਕੇ ਖਿਮਾ-ਯਾਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

17. ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵੈਮੇਵ ਬਹਿਸ਼ਕਾਰ ਸਹਿਤ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਗੇ:

1. ਪੰਥ-ਵਿਰੋਧੀ ਤੱਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੀਣੇ, ਮਸੰਦ, ਧੀਰਮੱਲੀਏ ਜਾਂ ਰਾਮਰਾਈਏ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਤਮਾਕੂ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਜਾਂ ਧੀ-ਘਾਤਕਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਜਾਂ ਸੰਪਰਕ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ।
2. ਜੋ ਅਣ-ਅੰਮ੍ਰਿਤਧਾਰੀ ਜਾਂ ਪਤਿਤ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਜੂਠਾ ਖਾਂਦਾ/ਪੀਂਦਾ ਹੈ
3. ਜੋ ਆਪਣੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਰੰਗਦਾ ਹੈ
4. ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀ ਨੂੰ ਮੁੱਲ ਜਾਂ ਬਦਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
5. ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ (ਭੰਗ, ਅਫ਼ੀਮ, ਸ਼ਰਾਬ, ਨਾਰਕੋਟਿਕਸ, ਕੋਕੀਨ ਆਦਿ)
6. ਗੁਰੂ ਦੇ ਰਾਹ ਦੇ ਉਲਟ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੱਖ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ
7. ਜੋ ਸਿੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਖੁੰਝ ਕਰੇ

18. ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਗਰੋਂ, ਪੰਜ ਪਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
19. ਇਸ ਮਗਰੋਂ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸਿੱਖ ਨਾਮਕਰਨ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਮਕਰਨ ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਵਲਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਹੁਣ ਲਏ ਗਏ ਹੁਕਮ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਨਵਾਂ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
20. ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਵੰਡਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਨਵ-ਦੀਖਿਅਤ ਸਿੱਖ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਬਾਟੇ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲ ਕੇ ਕੜਾਹ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XXV - ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ

1. ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਸਿੱਖ ਨੇ ਸਿੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਖੁੰਝ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਨੇੜਲੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਜਾ ਕੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਲਨ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
2. ਤਤਪਿੱਛੋਂ ਸੰਗਤ ਨੂੰ, ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਾਵਨ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਚੁਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਜੋ ਬੇਨਤੀਕਾਰ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਸਜ਼ਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵਿਤ ਕਰਨ।
3. ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ ਰੁਖ਼ ਨਹੀਂ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਵਿਚਲਨਕਾਰ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦਲੀਲਬਾਜ਼ੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਸਜ਼ਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸਕਰ ਉਹ ਸੇਵਾ ਜੋ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ।
4. ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਇੱਕ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XXVI - ਗੁਰਮਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ

1. ਗੁਰਮਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂਆਂ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਅਟੱਲਤਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸੰਸਕਾਰ, ਸਿੱਖ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਸ਼ੈਲੀ, ਪੰਥ ਦੀ ਪਹਿਚਾਣ ਅਤੇ ਢਾਂਚਾਗਤ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸਵਾਲ। ਧਾਰਮਿਕ, ਵਿਦਿਅਕ, ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਆਮ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੱਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਬੇੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
2. ਗੁਰਮਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਪੰਥਕ ਸਮੂਹ ਜਾਂ ਪੰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਧਾਰਾ XXVII - ਸਥਾਨਕ ਫੈਸਲਿਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪੀਲ

ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।