ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ “ਜੈਸਿੰਘਪੁਰਾ ਮਹਿਲ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਇਹ ਥਾਂ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਜੈ ਸਿੰਘ ਦਾ ਬੰਗਲਾ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ: 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਜਬਰੀ ਧਰਮ ਪਰਿਵਰਤਨ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ…
ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ (1675): ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੀਸ-ਰਹਿਤ ਸਰੀਰ ਲਾਵਾਰਸ ਪਿਆ ਰਿਹਾ।
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਿਨ ਬਿਤਾਏ।
ਹੁਮਾਯੂੰ ਦੇ ਮਕਬਰੇ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ 1707 ਵਿੱਚ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਜੰਗੀ ਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।
ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਿੱਚ, ਕੁਤਬ ਮੀਨਾਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਚਾਲੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਸਥਾਨ।
ਮਾਤਾ ਸੁੰਦਰੀ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸਾਹਿਬ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਦਿੱਲੀ ਵਿਚਲੀ ਰਿਹਾਇਸ਼, ਜਿੱਥੋਂ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ।
ਗਰੈਂਡ ਟਰੰਕ ਰੋਡ 'ਤੇ ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਖੂਹ ਨੂੰ ਥੱਕੇ ਮੁਸਾਫ਼ਰਾਂ ਲਈ ਮੁਫ਼ਤ ਪਿਆਊ ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।
ਧੌਲਾ ਕੁਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫ਼ੌਜ ਸਮੇਤ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਨੋਖੇ ਕਰਤਬ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਗਮਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ।
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਤੇ, ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਬਣੇ।