ਸੰਬੰਧਿਤ - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਬੀਬੀ ਕੌਲਾਂ ਜੀ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਕੌਲਸਰ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਮਾਤਾ ਕੌਲਾਂ ਸਾਹਿਬ ਜਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਕੌਲਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੈ।
ਬੀਬੀ ਕੌਲਾਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਰੂਹਾਨੀ ਬੀਬੀ ਸਨ ਜੋ ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਤਕਰਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ (1606-1645) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਮਾਤਾ ਕੌਲਾਂ ਦੀ ਸਮਾਧ ਕੌਲਸਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਮਾਤਾ ਕੌਲਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 'ਪਿਤਾ' ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਾਰਨ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਪੀਰ ਮੀਆਂ ਮੀਰ ਚੁੱਪ-ਚੁਪੀਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਲੈ ਆਏ।
ਮਾਤਾ ਕੌਲਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਬਾ ਅਟੱਲ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਬਾਲਗ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਵਿੱਚ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਲਏ।