ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੋਟਾ ਗੁਰੂਸਰ ਸਾਹਿਬ

ਮਹਿਰਾਜ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਮਹਿਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1627 ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੂ ਗੋਤ ਦੇ ਜੱਟ ਭਾਈ ਮੋਹਨ (ਮੌਤ 1630) ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭਾਈ ਮੋਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਪਰ ਸਥਾਨਕ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੇ ਕਬੀਲੇ ਭੁੱਲਰਾਂ ਨੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ।

ਮੋਹਨ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਅਸੀਸ ਮੰਗੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੜਦਾਦੇ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਮਹਿਰਾਜ ਨਾਮ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਸਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ।

ਭੁੱਲਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਭਜਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।

ਗੁਰੂਸਰ ਦੀ ਜੰਗ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲੋਂ 1631 ਵਿੱਚ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਾਲਾ ਬੇਗ ਅਤੇ ਕਮਰ ਬੇਗ ਨਾਲ ਲੜੀ ਗਈ ਤੀਜੀ ਜੰਗ ਸੀ। ਭਾਰੀ ਅਸਮਾਨਤਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।