ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਛੇਵੀਂ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗਾਇ ਘਾਟ ਸਾਹਿਬ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਹਿਲਾ ਬਾੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਮੱਲ ਦਾ ਘਰ ਸੀ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪਟਨਾ ਦੇ ਆਲਮਗੰਜ ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ 1509 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ 1666 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ।

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਨਾਲ ਪਟਨਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਥੇ ਹੀ ਠਹਿਰੇ। ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਮੱਲ, ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਬੰਦਾ ਅਤੇ ਕਿੱਤੇ ਵਜੋਂ ਹਲਵਾਈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਧਰਮਸਾਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ।

ਭਾਈ ਜੈਤਾ ਮੱਲ ਗੰਗਾ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬਿਰਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ; ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਅਸੀਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਸੰਗਤ ਵੱਡੀ ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਗਾਇ ਘਾਟ ਸੰਗਤ ਅਖਵਾਉਣ ਲੱਗੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸਲਸ ਰਾਏ, ਇੱਕ ਧਨੀ ਜੌਹਰੀ, ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਏ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਟਨਾ ਸਥਿਤ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਲੈ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਭਾਈਚਾਰਾ ਬਣਿਆ ਜੋ ਛੋਟੀ ਸੰਗਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਧਰਮਸਾਲ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਕਰਵਾਈ, ਤਾਂ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਥੰਮ੍ਹ (ਲੱਕੜ ਦੇ ਖੰਭੇ) ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਛੋਟੇ ਲੱਗਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਥੰਮ੍ਹ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉਹ ਸਹੀ ਮਾਪ ਦੇ ਨਿਕਲੇ।

1980 ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਇਮਾਰਤ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੌਰਸ ਹਾਲ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗਾਇ ਘਾਟ ਸਾਹਿਬ, ਅਸ਼ੋਕ ਰਾਜ ਪੱਥ 'ਤੇ, ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਪਟਨਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 4 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ।