ਸੰਬੰਧਿਤ - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ
ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ 2 ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ।
ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਿੰਡ ਭਾਈ ਰੂਪਾ (ਲਗਭਗ 9 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ) ਵਿੱਚ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਾਈ ਰਾਏ ਜੋਧ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਕੰਗਾਰ ਆਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ।
ਕੰਗਾਰ ਇੱਥੋਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਪੜਾਅ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਭਾਈ ਰਾਏ ਜੋਧ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਆਏ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਹੀ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਭਾਈ ਬਿਧੀ ਚੰਦ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦਾ ਦੂਜਾ ਘੋੜਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਨੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੁਰਾ ਲਿਆ ਸੀ) ਲੈ ਕੇ ਆਏ।