ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਾਰਠ ਸਾਹਿਬ

ਸੰਬੰਧਿਤ - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ

ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 1494 ਵਿੱਚ ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਭੈਣ ਬੀਬੀ ਨਾਨਕੀ ਜੀ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ।

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਯਾਤਰਾਵਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) 'ਤੇ ਨਿਕਲੇ, ਤਦ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਬਾਬਾ ਲਖਮੀ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਨਾਲ ਪੱਖੋਕੇ ਰੰਧਾਵੇ ਆਏ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਤਾ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰਪੁਰ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਵੱਸ ਗਏ, ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਉੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਉਸ ਥਾਂ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਮਾਤਾ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ, ਪਿੰਡ ਬਾਰਠ ਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਬਾ ਸ੍ਰੀ ਚੰਦ ਜੀ ਬਾਰਠ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਕੁਟੀਆ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਘਣਾ ਜੰਗਲ ਸੀ। ਇਸ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਇਸੇ ਥਾਂ ਰਹੇ।