ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ

ਸੰਬੰਧਿਤ - ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਬੀਬੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਜੀ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ 1487 ਵਿੱਚ ਬੀਬੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਬਟਾਲੇ ਗਏ ਸਨ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਡੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਬਟਾਲਾ ਉੱਥੇ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੀਬੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਦਾ ਘਰ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਹ ਸੰਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾੜੀ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਦੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਸੱਤ ਫੇਰਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਰ ਫੇਰੇ ਲਏ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਬਚਨ ਵੀ ਕਹੇ। ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਬਚਨ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਬੀਬੀ ਸੁਲੱਖਣੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਜਾਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਿਆਹ-ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸਮਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ-ਕੁੰਡਲੀ ਬਣਵਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਹਿਮੀ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਕੰਧ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਬਰਾਤ ਨੇ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ। ਮੂਲ ਚੰਦ (ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਹੁਰੇ) ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨਾਲ ਅਪਣਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਹੀ ਵਿਆਹ-ਰਸਮਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ।

ਗੁਰੂ ਇੱਕ ਟੇਢੀ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਕੰਧ ਕੋਲ ਬੈਠ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਧ ਨੁਕਸਾਨੀ ਅਤੇ ਖਸਤਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੀ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਪਏ ਸਨ, ਲਾੜੀ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਾੜੀ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਇੱਕ ਬਿਰਧ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਇਸ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੌਕਸ ਕਰੇ। ਬਿਰਧ ਬੀਬੀ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨੀ ਕੰਧ ਤੋਂ ਆ ਰਹੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ।