ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ

1651 ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਲਹਿਲੀ ਕਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਰੁਕੇ। ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਦੀਵਾਲੀ 'ਤੇ 2200 ਘੋੜਸਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ 3 ਦਿਨ ਠਹਿਰੇ।

ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਸਮੱਗਰੀ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਭਾਲ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸਮੱਗਰੀ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਭੰਡਾਰ ਤੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾ ਕੇ ਆਸ ਜਾਗੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਕੋਲ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਔਸ਼ਧੀ ਜੜ੍ਹੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦਵਾਖ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ। ਭਾਵੇਂ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਮਦਦ ਕਰਨਗੇ।

ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਿਮਾਣਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੱਤਰ ਭੇਜਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਕਿ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਇੰਨਾ ਭਰੋਸਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੰਨਾ ਦੋਸਤਾਨਾ ਪੱਤਰ ਲਿਖਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇਣ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। 'ਵੇਖੋ,' ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਤੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫੁੱਲ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਮਹਿਕਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਹਾੜਾ ਚੰਦਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਵੱਢਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਚੰਦਨ ਕੁਹਾੜੇ ਨੂੰ ਮਹਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਬਦਲੇ ਭਲਾਈ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'

ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਇੱਥੇ (ਲਹਿਲੀ ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਜੰਡ ਸਾਹਿਬ ਲਹਿਲੀ ਕਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ) ਆਇਆ। ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਨੇ 5 ਤੋਲੇ (ਵਜ਼ਨ ਵਿੱਚ) ਹਰੜ (ਜਾਂ ਹਰੀਤਕੀ) ਅਤੇ 3 ਮਾਸ਼ੇ ਦੀ ਇੱਕ ਲੌਂਗ ਦਿੱਤੀ। ਤੋਲਾ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਵਜ਼ਨ-ਇਕਾਈ ਹੈ (1 ਤੋਲਾ = 11.66 ਗ੍ਰਾਮ) ਅਤੇ ਮਾਸ਼ਾ (ਤੋਲੇ ਦਾ 1/8ਵਾਂ ਹਿੱਸਾ) ਵਜ਼ਨ ਦੀ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਭਾਰਤੀ ਇਕਾਈ ਹੈ।

ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਦਵਾਈਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖੇ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਹਜ਼ਮ ਕਰਵਾ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮੋਤੀ ਮਿਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੀਹ ਕੇ ਸਹਾਇਕ ਇਲਾਜ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਬਿਹਤਰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਦਵਾਈ ਨੇ ਛੇਤੀ ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ। ਠੀਕ ਹੋਣ 'ਤੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਨੇ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਨੂੰ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਕਾਠੀ (ਘੋੜੇ ਦੀ ਜ਼ੀਨ), ਇੱਕ ਦੁਸ਼ਾਲਾ (ਊਨੀ ਘੋੜ-ਕੰਬਲ) ਅਤੇ ਇੱਕ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫ਼ੇ ਭੇਟ ਕੀਤੇ। ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਸੁਭਾਵਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭੁੱਲ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਏ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਦੇ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।