ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਮੁੱਢਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਮੇਂ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਉਸ ਇੱਕ ਪਰਮ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਬ੍ਰਹਮ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਗੁਣ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੱਲ ਸੇਧ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਇਕ
ਓਅੰਕਾਰ
ਸਤਿਨਾਮੁ
ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ
ਨਿਰਭਉ
ਨਿਰਵੈਰੁ
ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ
ਅਜੂਨੀ
ਸੈਭੰ
ਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਬਾਰੇ
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਪਾਠ ਹੈ। ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਬਚਨ ਹੈ ਅਤੇ ਅਭੁੱਲ ਹੈ।
"ਮੂਲ" ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਮੁੱਖ", "ਜੜ੍ਹ" ਜਾਂ "ਪ੍ਰਧਾਨ", ਅਤੇ "ਮੰਤਰ" ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ" ਜਾਂ "ਪਵਿੱਤਰ ਤੁਕ"। ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਬਣਦਾ ਹੈ "ਮੁੱਖ ਮੰਤਰ" ਜਾਂ "ਮੂਲ ਤੁਕ"।
ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਲਗਭਗ 30 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਮੇਂ ਉਚਾਰੀ ਗਈ ਪਹਿਲੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਮਨੁੱਖੀ ਹੋਂਦ ਲਈ ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਤਰਕਸ਼ੀਲ, ਬਹਾਦਰੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਇਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਮਨੁੱਖਤਾਵਾਦੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪੀ ਸੰਕਲਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਮਝ ਅਤੇ ਸਰਾਹ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮੁੱਚਾ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ 1430 ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਦਾ ਹੀ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਹੈ।
