ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਨਾਰ ਟੋਲੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸੁਨਾਰ ਟੋਲੀ ਸਾਹਿਬ ਤਖ਼ਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਜੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਪਟਨਾ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਨਿਆਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮੌਜੂਦਾ ਗਊ ਘਾਟ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੇਚਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਨਾਰ ਟੋਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਵਪਾਰੀ ਉਸ ਦਾ ਸਹੀ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇੱਕ ਸੁਨਿਆਰਾ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਜੌਹਰੀ ਸਲਸ ਰਾਇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੱਥਾ ਟੇਕਦੇ ਹੋਏ ਭੇਟਾ ਵਜੋਂ ਸੌ ਰੁਪਏ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ।

ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਹ ਧਨ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਸਲਸ ਰਾਇ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੁੱਲ ਓਨੀ ਹੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਪਰਖੇ ਜਿੰਨੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਰਤਨ ਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਸੀ। ਸਲਸ ਰਾਇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਸਿੱਖ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸੁਨਾਰ ਟੋਲੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗਏ — ਉਹੀ ਘਰ ਜਿੱਥੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਣਾ ਸੀ। ਮਾਤਾ ਸੁਦੇਸ਼ ਕੁਮਾਰ ਅਰੋੜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਘਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।