ਹੰਡਿਆਇਆ ਬਰਨਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਛੇ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ, ਬਠਿੰਡਾ–ਸੰਗਰੂਰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਕਸਬਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਹ ਇੱਕ ਹੈ।
ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਹੰਡਿਆਇਆ ਆਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਤ ਲਈ ਦੀਵਾਨ ਸਜਾਇਆ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਰਹੱਸਮਈ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਨੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਕਿ ਚਮੜਾ ਰੰਗਣ ਵਾਲੇ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੱਲਾਂ ਭਿਓਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਲਾਹ ਮੰਨਣ ਤੋਂ ਝਿਜਕਿਆ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੱਖਪਾਤ ਛੱਡ ਦੇਣ, ਅਤੇ ਆਪ ਛੱਪੜ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਬਿਮਾਰ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲੀ; ਬਾਕੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਦਿਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ — ਕਿ ਕੋਈ ਅਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਵੀ ਨਹੀਂ — ਹੀ ਇਸ ਥਾਂ ਦੇ ਯਾਦ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।