ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੱਡੀ ਸੰਗਤ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬੱਡੀ ਸੰਗਤ ਸਾਹਿਬ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਬਨਾਰਸ) ਦੇ ਮੁਹੱਲਾ ਨੀਚੀ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਦਿੱਲੀ, ਮਥੁਰਾ, ਆਗਰਾ, ਕਾਨਪੁਰ ਅਤੇ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਰਾਹੀਂ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਈ ਕਲਿਆਣ ਜੀ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਏ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿੱਖ ਸਨ, ਉਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਅਸਮਰੱਥ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸ਼ਰਧਾ ਭਰਿਆ ਸੱਦਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਨਾਨਕੀ ਜੀ, ਮਾਮਾ ਕਿਰਪਾਲ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੈਰੋਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਠਹਿਰੇ, ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।

ਇੱਕ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੇ ਮੌਕੇ, ਭਾਈ ਕਲਿਆਣ ਜੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੰਗਾ ਇੱਥੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਹਟਾ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਹਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਰਿਸਰ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ — ਉਹ ਥਾਂ ਅੱਜ ਤੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਤੋਂ ਵਿਆਕੁਲ ਭਾਈ ਕਲਿਆਣ ਜੀ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਚੋਲਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਜੋੜਾ ਸਾਹਿਬ ਭੇਟ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਲ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਇ ਜੀ (ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ), ਸੱਤ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਪਟਨਾ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਸ੍ਰੀ ਆਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਥੇ ਵੀ ਠਹਿਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਜੋੜਾ ਸਾਹਿਬ ਭੇਟ ਕੀਤਾ — ਤਿੰਨੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤਰ ਇਸ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਵੀ ਸੰਭਾਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।