ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸੰਤ ਸਾਗਰ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਸੰਤ ਸਾਗਰ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਗੇਂਡੀਖਾਤਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਤੋਂ ਨਜੀਬਾਬਾਦ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 20 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 1565 ਵਿੱਚ, ਨਾਨਕਮੱਤਾ, ਕਾਸ਼ੀਪੁਰ, ਕੋਟਦੁਆਰ ਅਤੇ ਨਜੀਬਾਬਾਦ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੇਰਾਂ ਦਿਨ ਗਹਿਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ, ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਾਉਲੀ (ਪੌੜੀਦਾਰ ਖੂਹ) ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਹ ਅੱਜ ਵੀ ਭਰਦੇ ਹਨ।

ਜਿਸ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਠਹਿਰੇ ਸਨ ਉਹ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਖੱਤਰੀ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਰੋਜ਼ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਆਉਣ ਲੱਗਾ। ਇੱਕ ਗੁਆਂਢੀ, ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਵਿਅਰਥ ਦੇ ਐਬਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਦੱਬਿਆ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਮਰਪਿਤ ਖੱਤਰੀ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਆਪਣੀ ਫੇਰੀ ਤੋਂ ਪਰਤਦਿਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਚੁੱਭਿਆ ਇੱਕ ਕੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਮੁੜਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ: ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਉਦਾਰਤਾ ਗੁਆਂਢੀ ਲਈ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਸੋਨੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਅਯੋਗ ਆਚਰਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਦਿਆਂ-ਮਿਲਦਿਆਂ ਸੁਆਹ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਅਤੇ ਉਹ ਕੰਡਾ ਉਸ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਹਿਸਾਬ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਬਚਾ ਲਿਆ ਸੀ। ਗੇਂਡੀਖਾਤਾ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧੇ।