ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨ ਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਮਾਛੀਵਾੜਾ

ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਜੰਗ (ਦਸੰਬਰ 1705) ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਲਗਭਗ 35 ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਜੰਗਲ—ਅੱਜ ਦੇ ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਕੰਡਿਆਲਾ ਜੰਗਲ—ਨੂੰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ

ਅੰਤ ਉਹ ਖੂਹ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਪਾਣੀ ਪੀਤਾ, ਟਿੰਡ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਤਨ ਜੰਡ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਯਾਦ ਅੱਜ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚਰਨ ਕੰਵਲ ਸਾਹਿਬ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਹੈ

ਆਰਾਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ: “ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ...” ਜੋ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਪਦੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਮਰਪਿਤ ਸਿੱਖ—ਭਾਈ ਦਇਆ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਾਨ ਸਿੰਘ—ਇਸੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆ ਮਿਲੇ

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਥਾਨਕ ਮਸੰਦ ਗੁਲਾਬ ਚੰਦ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ (ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਚੁਬਾਰਾ ਸਾਹਿਬ) ਲੈ ਗਿਆ, ਜੋ ਲਗਭਗ 950 ਮੀਟਰ ਦੂਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਥਾਨ ਹੈ