ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕਮੱਤਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਪਿੱਛੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਸਿੱਧ ਜੋਗੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਹਰ ਨਦੀ ਅਤੇ ਖੂਹ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਵੰਗਾਰ ਪਾਈ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਹੀ ਦੇ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੀ ਨਦੀ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ, ਇਹ ਹਦਾਇਤ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੇਖੇ ਇਸ ਥਾਂ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਣ।

ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਨੇ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਹੀ ਦੀ ਲਕੀਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੱਲਦੀ ਰਹੀ — ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਕਿ, ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸੇ ਪਲ ਨਦੀ ਠੀਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰੁਕ ਗਈ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸੀ। ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਤਾਂਤਰਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਆਪ ਨਦੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਹੇ, ਅੰਤ ਹਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਅੱਗੇ ਸੀਸ ਝੁਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਥਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਬਾਉਲੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।